position paper juni 2021

Manhattan Project 3.01
tertium datur / able to gain

Inhoudsopgave

  1. Inleiding
    Toeval en onvermijdelijkheid, een herbezinning op de mondiale samenleving
     
  2. Uitgangspunten
    Globaal bewustzijn & Tertium Datur
     
  3. De modellen
    twee mondiaal herkenbare modellen om de woon- en werksituatie te waarborgen bij de conversie naar een globale samenleving met regionale dynamiek.
     
  4. Verantwoordingskader
    Wet- en Regelgeving, Bestuur en toezicht, de Tertium als garantsteller en de Tertia van #Manhattan.
     
  5. Het woon-/werkexperiment
    Van Vereniging Woongroep naar Trybe Manhattan met een buurtfunctie als Gaingate Office.
     
  6. Hôtelieu Manhattan
    Sociale innovatie voor wijkgerelateerde stadsvernieuwing
     
  7. Het onderwijs als broedplaats.
    Burgerschap als mindset in drie funderingsstappen.
     
  8. ID-recht als basis
    Voorwaardelijk naar de wereld van morgen, gebaseerd op burgerschap- en participatie-bevorderend onderwijs.
     


1. Inleiding

Toeval en Onvermijdelijkheid
Meer dan ooit is het duidelijk, dat de mondiale samenleving, menselijkerwijs gesproken, een ingrijpende herbezinning nodig heeft om met vertrouwen de wereld van morgen tegemoet te treden.
En meer dan ooit is de mens in staat, daar globaal en effectief aan te werken.

Het Manhattan Project 3.01 is een woon-/werkexperiment ter ontwikkeling van een woon- en verdienmodel dat kan worden gehanteerd voor het begrijpen en toepassen van globaal bewustzijn in termen van universeel herkenbare en toetsbare ideeën voor een betere wereld.

Het project is formeel gestart 17 december 1998 met de publicatie van de website gaingate.com.
Het heeft zijn wortels in de vorige eeuw met actiegroep “Leven nu… en morgen?” van Sociëteit Ante Portas (De Blauwe Revolutie: Inclusief Denken) eind jaren zestig en de HAL-kraak eind jaren 80 waar een groep krakers uit De Fabriek te Rotterdam en studenten van de Kunstacademie een bijdrage wilden leveren aan de ontwikkeling van de “Kop van Zuid” met behoud van het Hoofdkantoor als wijkcentrum voor de bewoners en de kunstenaars, gericht op interactieve stadsvernieuwing. (Het HAL-project)

2. Uitgangspunten

2.1 Globaal Bewustzijn
Met globaal bewustzijn kan de mens zich zowel wereldwijd als in wijk of dorp redden. Maar meestal discrimineert de mens zichzelf tot “iets”, waarmee die een selectief bewustzijn hanteert. Presenteert die zich niet binnen het abc van de samenleving: arbeider, boer of consument, dan kan die zich voordoen als politicus, gelovige, wetenschapper, Europeaan, Achterhoeker of iets anders.

In globaal bewustzijn zetelt het besef, dat de aarde:


Het effect van globaal bewustzijn is een vruchtbare voedingsbodem voor het geloof in de wereld van morgen.


2.2 Tertium Datur

Iets is waar of onwaar. Een derde mogelijkheid bestaat niet. “Tertium Non Datur”, luidde de filosofische imperatief. Van daar uit ontstond de gedachtesprong naar het realiseren van een betrouwbare benadering voor een mondiaal acceptabel model: Tertium Datur = Able to Gain.
De tertium staat hier voor de vertrouwenspersoon van het project, die garandeert dat de aanbieder en zijn/haar/hun diensten of producten voldoen aan de gesuggereerde kwaliteit.
 

3. De modellen

3.1 Trybe
Een woongroep van één of meer mensen: 1-persoonhuishouden, gezin, familie, commune, internaat, peloton of geïnterneerde werkploeg. Wat hen tot Trybe maakt, is een gezamenlijk, omgevingsgericht doel dat als Gaingate wordt gepresenteerd.
Leden van een Trybe hebben allen een individuele verantwoordelijkheid in de eigen positie, passend binnen de fysieke, mentale en leeftijd gerelateerde omstandigheden.
Leden van een Trybe kunnen daarbij ook nog, zowel individueel als in een gezamenlijkheid participeren in een Gaingate met vrienden of bekenden.

3.2 Gaingate
Een model voor één of meer mensen om zich in de omgeving te presenteren met een aanbod van diensten of producten. Wie binnen wijk- of werkomstandigheden ruimte of mogelijkheden ziet om een Gaingate te beginnen, is vrij om daar een voorstel voor te ontwikkelen.
In een ideale situatie, waarbij het primair onderwijs binnen het leercurriculum aandacht besteed aan globaal bewustzijn, id-recht en burgerschap, kan een leerling tussen 10 en 12 jaar voldoende cognitief-empathisch geëquipeerd zijn om alleen of met vrienden een gaingate op te starten.
In 1998 zijn de modellen gepresenteerd en is begonnen met het zicht krijgen op de optimale omstandigheden om het woon-/werkexperiment te ontwikkelen.
Werkwijze: ‘Ab Ovo’, oftewel ‘vanaf het ei’. Dus geen projectplan, geen subsidies, louter omstandigheden. De enige voorwaarde voor de realisering ervan lag in het motto, toegelicht in “Boven geven en onder nemen” op de website. Wat we de overheid vragen, is de ruimte bieden binnen het onderwijs; het onderwijs vragen we die ruimte te benutten.


4. Verantwoordingskader Wet- en regelgeving / Bestuur en toezicht / Tertia

Wet- en Regelgeving
Zolang er voor de modellen Gaingate en Trybe nog geen juridische basis is, zal Stichting de Binnenweg (SBW) als rechtspersoon optreden voor Gaingate Manhattan; Trybe Manhattan zal door Stichting Groot Manhattan (SGM) worden vertegenwoordigd.

Bestuur en Toezicht

De Wet Bestuur en Toezicht, die per 1 juli 2021 van kracht is, geeft geen aanleiding voor bijzondere bepalingen. De hoofdelijke aansprakelijkheid was al van toepassing en de omvang van beide stichtingen, klein bestuur zonder personeel of inspraakorganen, maakt een Raad van Toezicht of van Commissarissen overbodig. Regelingen voor Ontstentenis of Belet, en ter voorkoming van Tegenstrijdig Belang worden aan de statuten toegevoegd.

De Tertium / Tertia

Iedere Gaingate heeft één of meer tertia. Het kan daarbij gaan om een ouder, leraar of jeugdwerker of buurvrouw; een persoon dus in wie substantieel vertrouwen gesteld wordt.
Het kan ook de actuele werkgever zijn als er binnen of tussen bedrijven ruimte bestaat voor een gaingate als ‘startup’; of de uitkeringsinstantie, wanneer cliënt en consulent daar perspectief zien voor een structurele oplossing van het arbeidsparticipatie-probleem.

Tertia #Manhattan

Bij de presentatie van de modellen via de website Gaingate.com (1998) zijn de Sociale Dienst van Rotterdam, uitkeringsinstantie voor een van de leden, en de Provincie Noord-Holland, opdrachtgever, genoemd als tertia, alsmede vrienden en familie die in de colofon van de website genoemd worden. Daar is in principe nog niets in gewijzigd, zij het dat de relatie met Noord-Holland inmiddels is omgezet in een vrijblijvende ABP-relatie.

5. Het woon-/werkexperiment: Van Vereniging Woongroep naar Trybe Manhattan
In 1989 moesten krakers na een uitspraak van de rechter het kantoorgebouw van de Holland Amerika Lijn op de Wilhelminapier te Rotterdam verlaten. Een maand eerder hadden zij met hun Stichting Groot Manhattan (SGM) een plan ontwikkeld, “Het HAL-project”. Ze wilden daarmee het al jaren leegstaande kantoor omvormen tot een sociaal-cultureel centrum teneinde sloop van het pand te voorkomen. Dit voorstel boden ze de eigenaar aan, die daarop de rechter inschakelde. Hun ideaal kon dus niet doorgaan.
Allen verlieten het pand en daarmee het collectieve idee, een omgevingsgerichte bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de Kop van Zuid. De eigenaar verkocht het pand daarop aan een Rotterdams horecacollectief, dat er het huidige Hotel New York in begon.
De groep van 9 krakers, grotendeels afkomstig uit “De Fabriek”, viel uiteen. Enkele leden bleven in Rotterdam en vormden met medewerking van de gemeente een woongroep, “Vereniging de Binnenweg”. Toen deze door ‘onverenigbaarheid van karakters’ uiteen dreigde te vallen, werd een alternatief gezocht met de oprichting van Stichting de Binnenweg (SBW). Een woongroep met sociaal-culturele aspiraties.
Daar de gemeente geen accommodatie kon bieden, werd een eigen pand gezocht en begin 1992 gevonden in de Burg. Meineszlaan. In 1994 vroegen de HAL-krakers die met Stichting Groot Manhattan naar Amsterdam waren vertrokken, aan Stichting de Binnenweg, hun stichting, die statutair in Rotterdam zetelt, over te nemen.
Vanaf 1998 kreeg het Manhattan-project daardoor als “woon-/werkexperiment” meer gestalte.
In de bijlage ‘Meineszhood 2000’ wordt de buurtfunctie als Gaingate beschreven.

6.  Hôtelieu Manhattan:
    Sociale innovatie voor wijkgerelateerde stadsvernieuwing
Het begrip ‘Hôtelieu’ is geïnspireerd door het Middeleeuwse begrip ‘Hôtel Dieu’, dat een stad- of wijkgebonden gasthuis was voor zieken en vaak door een gemeenschap van broeders of zusters werd beheerd.

In dit plan is het Hôtelieu een buurtherberg, primair binnen de wijkpostcode van een gemeente. De buurtherberg kan in demografische zin meegroeien met de wijk.

Zo zijn er doelgroepen mogelijk, als:


Jongerenhuisvesting is de laatste decennia een immer toenemend probleem. Met name de verstedelijking van Nederland en het migratieoverschot van de doorgaande globalisering versterken dit vraagstuk.
Daarbij neemt de noodzaak van een adequate aanpak toe, bijvoorbeeld door een inefficiënte politiek-maatschappelijke respons op de multiculturele aspecten van deze ontwikkelingen, of de verschuiving van de politieke verantwoordelijkheid voor sociale woningbouw naar de vrije markt van de projectontwikkelaars.

Primair kiezen wij daarom voor de doelgroep Jongeren.

Voor Hôtelieu Manhattan is in april 2021 een ontwerpplan vastgesteld, dat in augustus op de financiële haalbaarheid wordt doorgerekend, mits het funderingsonderzoek dat binnen de gehele wijk plaatsvindt, een positieve uitkomst biedt.
 

7.   Het onderwijs als broedplaats

Met de voorstellen ter “verduidelijking van de burgerschapsopdracht binnen het funderend onderwijs” in 2019 is de Minister van Onderwijs al meer dan 10 jaar dwingend opgetreden in het aanscherpen van die opdracht (met respect voor de pluriformiteit, maar de ruimte die de grondwet biedt, “kan niet absoluut zijn”, zegt de Minister)

De drieledige kern van de burgerschapsopdracht blijft:

  1. het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van de democratische rechtsstaat,
     
  2. de universeel geldende fundamentele rechten en vrijheden van de mens,
     
  3. het ontwikkelen van sociale en maatschappelijke competenties die de leerling is staat stellen deel uit te maken van en bij te dragen aan de pluriforme, democratische Nederlandse samenleving”.

Daarnaast schrijft de Omgevingswet in 2018 voor dat hogere en lagere overheden een omgevingsvisie moeten formuleren. Die wet moet burgerschap en participatie bevorderen.

In het verlengde daarvan stelt Rotterdam in april 2021 voor:
“Vanaf 2022 meer zeggenschap voor Rotterdammers over hun eigen wijk. Een nieuwe wijkdemocratie…bewoners en ondernemers zij aan zij met hun zelfgekozen wijkraad..”
Terwijl twee maanden eerder de moeizame ontwikkeling van de wijkraden in een evaluatie van de Erasmus Universiteit nog een “somber beeld” geeft.

In dat kader hebben we B&W geadviseerd, een 2-sporenbeleid te ontwikkelen: wijkbeleid en burgerschapsvorming. Met als proefproject “De basis de baas in de Meineszhood”.

Zowel Rijk als Gemeente lijken nog steeds ‘gecompartimenteerd’ beleid te voeren. Het gaat echter niet, of slechts zeer moeizaam, lukken als decentralisatie van beleid ter verlevendiging en democratisering van de wijk wordt los gezien van burgerschapsvorming die niet verder gaat dan maatschappijleer, staatsinrichting en actief deel uitmaken van de samenleving.
Dat lijkt meer op onderwijs om goed toegerust in de wereld van gisteren te stappen.

De burgerschapseducatie moet kunnen uitgaan van een ‘mindset’ gericht op de wereld van morgen en een traject waarlangs funderingsstappen volgordelijk kunnen worden gezet.

Die ‘mindset’ noemen we ‘globaal bewustzijn’.
In het traject zijn 3 funderings-stappen van belang voor de ontwikkeling van die mindset:

  1. Organisaties Instellingen Ondernemingen: Alles begint zoals het is.
    Werken aan de wereld van morgen begint vandaag met alles wat er is. Mensen zijn er met vele, soms tegenstrijdige opvattingen. De mens komt van ver, maar manifesteert zich meer en meer als een globaal herkenbaar individu. De rechten van de mens, inclusief vrijheid van mening, religie, onderwijs en vereniging ontwikkelen zich steeds sneller tot globaal herkenbare, gegunde en participatie bevorderende uitgangspunten, zowel voor politiek als institutioneel beleid, met respect voor individuele vrijheid.
    Het effect is een vruchtbare voedingsbodem voor het geloof in de wereld van morgen.
     
  2. De overheid stimuleert globaal bewustzijn en inclusief denken in het onderwijs
    Bijna alle mensen leven vanuit een specifiek bewustzijn. Ze zijn ‘iets’ van huis uit, door de groepering, de streek of het land waar ze deel van uitmaken. Steeds vaker kom je mensen tegen die hun specifieke bewustzijn niet meer primair stellen, maar onderdeel laten zijn van hun globaal bewustzijn; het bewustzijnsspectrum dat alle mensen wereldwijd met elkaar gemeen hebben. Dat is een solide basis voor inclusief denken met respect voor de specifieke opvattingen van de medemens.
     
  3. Jongeren kunnen een gaingate ontwikkelen tot een basisniveau vrij van belasting.
    In de laatste jaren van het primair onderwijs zijn veel kinderen al in staat, zelfstandig of met een groepje ideeën te ontwikkelen die perspectief bieden voor een toekomstig verdienmodel. Actief burgerschap en omgevingsoriëntatie scheppen daar de voorwaarden voor. In een gaingate-samenwerkingsverband kunnen ze leren participeren, collectief investeren en presteren.
    Het vervolgonderwijs bouwt hier effectiever op voort door de interessegebieden van de leerlingen sneller te kunnen betrekken bij het differentiëren van de leerstof.
    Dat leidt tot een hogere leermotivatie met betere resultaten, begrip voor omstandigheden in de omgeving en effectieve, wijk gerelateerde diensten en voorzieningen.
     


8.     ID-recht als basis Voorwaardelijk naar de wereld van morgen

8.1  uitgangspunt:

Basis-educatie geeft een leerling voldoende inzicht & vaardigheid om actief te kunnen werken aan zijn intuïtieve doelgerichtheid, zeker als die daar zelf de sleutel van kan zijn.
Immers, het merendeel van onze ouders en voorouders stroomt al meer dan 100 jaar probleemloos het vervolgonderwijs in-, de arbeidsmarkt op, of kijkt vredig terug op het verleden.

Nu de wereld globaliseert en universele waarden overal blijken te gelden, begrijpt een leerling de wereld soms indringender dan de leraar; het kind zijn universum wellicht beter dan zijn ouders het hunne.
Meer dan ooit is duidelijk, dat komende generaties zullen moeten leren omgaan met nieuwe, soms aanstormende vraagstukken. De globale arbeidsmarkt, het klimaat en de energie-verslindende drift van het economisch systeem dwingen tot nadenken. Immers, onze democratische welvaartsstaat kan als model niet over de gehele wereld worden uitgerold, maar heeft voor zijn eigen instandhouding wel een groter deel van de wereld nodig.
Heikele kwesties dienen zich reeds aan, waarvoor globale solidariteit en een generaties breed draagvlak moeten worden geschapen, die de toets van godsdienst & wetenschap kunnen doorstaan.

Wie de basisschool verlaat, verruimt weliswaar zijn omgeving in veel opzichten, maar betreedt tegelijkertijd een spoor dat zich al snel kan verengen richting "functionele identiteit" in een systeem dat Staat, Religie of Onderneming heet en waaraan soms geen ontsnappen mogelijk lijkt zonder te ontsporen. Velen die de basisschool verlaten (12 jaar) zouden er baat bij hebben, als ze hun aankomende ID-plicht (14 jaar) mogen leren hanteren als een ID-recht:
Het recht, jezelf te ontwikkelen in de stimulerende omgeving van onderwijs & samenleving en daarmee "krediet" verwerven voor het sociale, economische & culturele netwerk waarin het leven zin & richting krijgt.

Veel basisschoolleerlingen zijn zeer bedreven in het maken van een virtuele identiteit.
Ze participeren in chats & games zonder enige hinder en geven vaak in vertrouwen persoonlijke data als prijs voor het meedoen.
Voor het begaan van de openbare weg leert een kind van ouders & onderwijs de regels.
In de virtuele wereld schieten dezen echter tekort. Voor surfen over het wereldwijde web ben je jezelf of maak je "profielen" aan bij providers. Je bent al snel geneigd "akkoord" aan te vinken om iets te installeren. Voor je het weet, heb je er een wereld bij.
Van providers (netwerken-informatie-software) wordt verwacht dat ze zich globaal aan de wet- & regelgeving houden. Dat is in principe voldoende, ook in de virtuele wereld. Maar de leefwereld van de individuele surfer/deelnemer/burger raakt er meer & meer mee verweven.

De virtuele omgeving kent nu ook overheidsloketten, forums en verborgen afleiders, die het handelen in de werkelijke omgeving ernstig kunnen beïnvloeden, o.a. door algoritmische onvolkomenheden of het beperkend gebruik met een verleidelijk premium-verdienmodel van de aanbieder.

Het basisonderwijs heeft hier een mooie taak om in het educatieve aspect "omgevings-verantwoordelijkheid"* ook de virtuele omgeving te betrekken. De methode die het onderwijs gebruikt is hierbij niet in het geding, maar bron & opslag van de informatie die de leerling wordt aangeboden en die hij/zij verwerkt of produceert voor de eigen ontwikkeling.
Dit geheel wordt nu vaak met rapporten, een einddiploma, een musical of een website van het schoolreisje afgedaan. Maar een overzicht van de verwerkte leerstof wordt zelden verstrekt, evenals het inzicht in de specifieke interessevelden, waarin de leerling zich heeft weten te onderscheiden.
Die verworven informatie zou de school als "personal informary" aan het diploma kunnen toevoegen. De leerling kan hiermee vanaf de basis zijn persoonlijke ID uitbouwen en zijn kredietwaardigheid vergroten. Vervolgonderwijs en zelf verworven informatie kunnen voortdurend worden toegevoegd en waarborgen een virtuele persoonlijkheid, die zich weet waar te maken in de reële wereld. Deze databank vormt vanzelf een beveiligingsbastion.
De informatie wordt een dimensie gegeven door de leerling daarin zijn persoonlijke voorkeur kenbaar te laten maken. Het enige dat de buitenwereld hiervoor nodig heeft, is een model dat globale acceptatie garandeert en individueel voordeel waarborgt; rechten gaan immer aan plichten vooraf. De ID-plicht krijgt meer dimensies, omdat ID-recht inhoud heeft gekregen.

Het informary-model kan door onderwijs & overheid van zo’n waarborg worden voorzien.

Naast de argumenten voor jeugdbeleid die aandacht van ouders, onderwijs & overheid rechtvaardigen voor de positie van de basisschoolverlater, zijn er argumenten voor "younger policy", oftewel “nieuw beleid” dat op basis van generatieve solidariteit ruimte biedt voor opgroeien & leven met ruimte voor verantwoordelijkheid in de eigen omgeving:

Younger Policy in het perspectief van ID-recht en -plicht, betekent dat een 12-jarige:

Daarbij kan gedacht worden aan:

Bijlagen

 

manhattan project 3.01
 
 renergetic copyright 1998   
NL  3022 BL 54     last update: 23-06-2021
  
disclaimer   Q&A   contact